Łódź

Łódź w liczbach

Gęstość zaludnienia obliczyliśmy jako liczbę ludności podzieloną przez powierzchnię.

Warto zobaczyć: Łódź

• Biała Fabryka — Zakład Ludwika Geyera z pierwszą łódzką zmechanizowaną przędzalnią i tkalnią bawełny.^[4]
• Księży Młyn — Zespół przędzalni, domów robotniczych i dawnego zaplecza osiedla Scheiblera.^[2]
• Pałac Izraela Poznańskiego — Fabrykancka rezydencja przy Ogrodowej, obecnie siedziba Muzeum Miasta Łodzi.^[5]
• Muzeum Kinematografii — Pałac Scheiblera z fotoplastikonem i wystawą o dziejach łódzkiego kina.^[10][12]

Od lokacji Łodzi do miasta fabrycznego

Łódź otrzymała królewski przywilej miejski 29 lipca 1423 r. Władysław Jagiełło wydał go w Przedborzu, regulując sprawy ustroju i sądownictwa oraz nadając uprawnienia targowe. Miasto miało pod względem prawnym wzorować się na Łęczycy. Poprzedzał go dokument kapituły włocławskiej, właściciela tych dóbr, z 1414 r. Przewidywał on lokację pod nazwą Ostroga, która ostatecznie się nie przyjęła. Przywilej królewski uwalniał mieszkańców od sądownictwa urzędników ziemskich. Odtąd odpowiadali przed wójtem, a wójt przed biskupem. Jeśli biskup zaniedbywał wymierzanie sprawiedliwości, sprawa mogła trafić do króla albo jego sądu generalnego. [6]

Zanim rozwinęły się fabryki, Łódź była małym miastem rolniczym. Według Archiwum Państwowego w 1820 r. mieszkało tu 767 osób. Tworząc ośrodek włókienniczy na potrzeby rynku rosyjskiego, władze Królestwa Polskiego zachęcały do przyjazdu wykwalifikowanych tkaczy i sukienników. Przybysze, między innymi z ziem niemieckich, otrzymywali wsparcie finansowe i działki budowlane. Przez pewien czas nie płacili też dzierżawy. Napływ ludności zmieniał skład wyznaniowy Łodzi. Powiększające się wspólnoty potrzebowały miejsc modlitwy, co prowadziło do budowy kolejnych świątyń. [11]^[6][11]

Świątynie i dawne wspólnoty mieszkańców

Obecność dawnych łódzkich wspólnot można prześledzić poprzez kościoły i cerkwie oraz dokumentację zniszczonych synagog. Dzisiejszy kościół Zesłania Ducha Świętego przy początku Piotrkowskiej był ewangelicką świątynią Świętej Trójcy. Pierwszą budowlę wzniesiono w latach od 1826 do 1828. Pod koniec tego samego stulecia zastąpił ją nowy gmach, użytkowany obecnie przez katolików. Przy ulicy Kilińskiego stoi cerkiew św. Aleksandra Newskiego projektu Hilarego Majewskiego. Utworzona w 1884 r. parafia odpowiadała na potrzeby rosnącej w mieście społeczności prawosławnej. [11]

Po części żydowskich miejsc modlitwy pozostały plany techniczne i fotografie. Synagogę Mauretańską przy Wolborskiej wyróżniała pasiasta fasada nadana podczas przebudowy. W 1939 r. spalili ją niemieccy okupanci, którzy następnie rozebrali budynek. Zniszczeniu uległa także synagoga przy obecnej alei Kościuszki. Archiwalia pokazują wygląd tych obiektów przed wojną, pozwalają odróżnić je od zachowanych świątyń i prześledzić zmiany sposobu użytkowania budynków religijnych. Ich dzieje są częścią historii osadnictwa i przemysłu w Łodzi, obejmującą również wojenne niszczenie żydowskich miejsc modlitwy. [11]^[11]

Piotrkowska i zabudowa śródmieścia

Piotrkowska ma 4,2 km długości i łączy plac Wolności z placem Niepodległości. Wcześniej biegł tędy trakt między Piotrkowem Trybunalskim a Zgierzem. Wokół ulicy rozrastała się później Łódź. Zachowane kamienice mają fasady historyzujące, eklektyczne i secesyjne, a pod jednym adresem mieszczą często mieszkania, biura oraz sklepy czy lokale gastronomiczne. Oprócz frontów budynków uwagę zwracają podwórza. Można w nich znaleźć pracownie artystów, witraże i dekoracyjne klatki schodowe, których nie widać przy pobieżnym oglądaniu zabudowy od strony ulicy. [3]

Pisarzy i muzyków upamiętniają tu obiekty Galerii Wielkich Łodzian. Ławeczka Tuwima, fortepian Rubinsteina oraz kuferek Reymonta są kolejnymi punktami spaceru. Przy Piotrkowskiej 3 znajduje się Pasaż Róży, artystycznie przekształcone podwórze. Z historią kina łączy się Aleja Gwiazd. Piotrkowska skupia też muzea, świątynie i budynki publiczne. Codzienna działalność sklepów oraz usług przeplata się z wydarzeniami organizowanymi na ulicy: jarmarkami, paradami i biegami. Łodzianie nazywają tę ulicę potocznie Pietryną. [3]^[3]

Biała Fabryka i początki mechanizacji

Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi zajmuje Białą Fabrykę Ludwika Geyera przy Piotrkowskiej 282. Jej główny budynek wzniesiono w latach od 1835 do 1838. Do rozbudowywanego zakładu dołączono skrzydło południowe w 1847 r. i wschodnie w 1886 r. Nazwa pochodzi od jasnego tynku, odróżniającego gmach od późniejszych fabryk z odsłoniętymi ceglanymi elewacjami. U Geyera uruchomiono pierwszą w Łodzi zmechanizowaną przędzalnię i tkalnię bawełny. Działała tu także pierwsza w mieście maszyna parowa, a nad zakładem stanął pierwszy komin fabryczny. [4]

Skrzydła otaczają dziedziniec ze Starą Kotłownią. Do zachowanych elementów zespołu należą wieże ciśnień i wieże kurzowe. Fabryczne hale stopniowo przystosowywano do ekspozycji, przechowywania zbiorów oraz pracy biurowej. Najpóźniej muzeum otrzymało skrzydło wschodnie: przejęło je w 2002 r., po okresie użytkowania przez zakłady bawełniane Eskimo. Sale wystawowe znajdują się między innymi w najstarszym skrzydle zachodnim, od strony Piotrkowskiej. W północnej części zespołu mieszczą się biura, sale konferencyjne oraz magazyny. Odnowiono też dawną łaźnię i dziedzińce: wewnętrzny oraz żeliwny. [4]^[4]

Księży Młyn: fabryka i osiedle robotnicze

Na Księżym Młynie zachował się zespół zakładów i zabudowy mieszkalnej rozwijany w XIX wieku przez Karola Scheiblera. Powstał nad Jasieniem, w miejscu osady z młynem należącym do plebana, od której przejął nazwę. Obok fabryki stały famuły, czyli domy robotnicze. Mieszkańcy korzystali z miejscowej szkoły, sklepów oraz szpitala. Kompleks miał gazownię i straż pożarną, a produkcję obsługiwała bocznica kolejowa. Zabudowę porządkowały proste brukowane ulice i wspólne cechy architektury. Dawna wielka przędzalnia o formie przypominającej zamek mieści obecnie lofty. [2]

Nazwy Księży Młyn używa się dla samego osiedla, przędzalni i towarzyszących im budynków, ale również dla szerszego obszaru przemysłowego Scheiblerów i Grohmanów. Jego układ urbanistyczny objęto ochroną jako zabytek architektury przemysłowej w 1971 r. Odnawianiu zabudowy towarzyszy nadawanie części obiektów nowych funkcji. Działają tu placówki kulturalne, w tym Fabryka Sztuki oraz Muzeum Pałac Herbsta. Podczas spaceru można porównać rozmiary zakładu z mieszkaniami robotników i rezydencjami właścicieli. Wszystkie te obiekty tworzyły zaplanowany zespół łączący produkcję z codziennym życiem. [2]^[2]

Pałac Izraela Poznańskiego przy Ogrodowej

Muzeum Miasta Łodzi ma siedzibę w pałacu Izraela Poznańskiego przy Ogrodowej 15. Punktem wyjścia dla rezydencji był dom zakupiony przez przemysłowca w 1877 r. Kolejne przebudowy nadały mu na początku XX wieku obecną rozbudowaną formę. Wśród architektów uczestniczących w pracach byli Hilary Majewski i Adolf Zeligson. Rodzina mieszkała tu w sąsiedztwie własnych zakładów. Pałac służył zarazem spotkaniom reprezentacyjnym i prowadzeniu interesów, stanowiąc wraz z fabryką oraz budynkami zaplecza części jednego założenia przemysłowego. [5]

Neorenesansowe i neobarokowe motywy widać w rozczłonkowanej bryle oraz dekoracjach fasad. Od strony ogrodu znajduje się kolumnowy portyk z balkonem; elewacje uzupełniają rzeźby, gzymsy i balustrady. Wewnątrz zachowały się parkiety, witraże, sztukaterie oraz ozdobna stolarka. Do dawnego wystroju należą również reprezentacyjne schody i dekoracje sufitów. Trasa zwiedzania prowadzi przez sale reprezentacyjne i dawne apartamenty. Na pierwszym piętrze wystawa o Poznańskich przybliża dzieje rodziny oraz jej przedsiębiorstwa, a także objaśnia kolejne przekształcenia budynku. Na pałacowej klatce schodowej kręcono Ziemię obiecaną Andrzeja Wajdy. [5]^[5]

EC1: od elektrowni do instytucji kultury

Dawna elektrownia przy Targowej jest dziś kompleksem instytucji kultury EC1. Jej budowa ruszyła 25 maja 1906 r., a już 18 września 1907 r. prąd popłynął do sieci miejskiej. Wtedy powstała secesyjna Hala Maszyn. Później ją rozbudowywano, zachowując pierwotny styl; obecnie odbywają się w niej wystawy i koncerty. Z okresu międzywojennego pochodzi Nowa Centrala o nitowanej stalowej konstrukcji z ceglanym wypełnieniem. W 1930 r. uruchomiono tam turbozespół Brown Boveri. Poszczególne budynki pokazują różne etapy rozwoju energetyki w Łodzi. [7]

Po wojnie zakład zaczął dostarczać również parę dla przemysłu. Od 1960 r., po połączeniu z nową elektrociepłownią w jedno przedsiębiorstwo, najstarszą część nazywano EC1. Jej działalność zakończyła się w 2000 r. Do następnego etapu wykorzystania zespołu przystąpiono w 2008 r., powołując instytucję kultury i rozpoczynając adaptację budynków. Konserwatorzy zachowali ich bryły oraz charakterystyczne detale elewacji. Fragmenty ścian dawnej Hali Kotłów włączono do nowego gmachu mieszczącego Planetarium EC1. Pozostała zabudowa techniczna również weszła w skład dzisiejszego kompleksu kulturalnego. [7]^[7]

Filmowa Łódź w pałacu Scheiblera

W pałacu Karola Scheiblera przy placu Zwycięstwa od 1986 r. mieści się Muzeum Kinematografii w Łodzi. Wnętrza dawnej rezydencji same służyły filmowcom jako plan zdjęciowy. Pracowali tu także studenci Szkoły Filmowej położonej po sąsiedzku. Podczas zwiedzania historia domu fabrykanta spotyka się więc z historią obrazu filmowego. W kolekcji zachował się fotoplastikon Augusta Fuhrmanna z początku XX wieku. Inne urządzenia pokazywane na ekspozycjach przybliżają sposób pracy na planie oraz rozwój sprzętu i techniki projekcji. [10]

Wystawa stała Łódź filmowa zaczyna opowieść od dawnych rozrywek, widowisk i zabawek optycznych, następnie przechodzi do powojennego przemysłu filmowego. Pokazuje latarnie magiczne, kinetoskop oraz aparat Oko Kazimierza Prószyńskiego. Dalej przedstawia działalność Szkoły Filmowej i Wytwórni Filmów Fabularnych, a także studia Se-Ma-For. W gablotach znajdują się scenariusze, kostiumy i nagrody. Jedną z nich jest statuetka Oscara dla producentów Idy w reżyserii Pawła Pawlikowskiego. Fragmenty filmów i nagrane rozmowy z twórcami pozwalają odnieść eksponaty do ludzi pracujących przy poszczególnych produkcjach. [12]^[10][12]

Stacja Radegast i pamięć o getcie

Stacja Radegast upamiętnia deportacje żydowskich mieszkańców łódzkiego getta. Drewniany budynek stacyjny wzniesiono w 1941 r., już po utworzeniu getta przez Niemców w 1940 r. Początkowo przeładowywano tu żywność dla mieszkańców oraz surowce dla zakładów pracy. W styczniu 1942 r. zaczęły się wywózki do ośrodka zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem. Do Auschwitz-Birkenau Żydów z łódzkiego getta deportowano od sierpnia 1944 r. Obecnie budynek należy do Pomnika Zagłady Litzmannstadt Getto utworzonego w 2004 r. Mieści również oddział Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi. [8][13]

Ekspozycja obejmuje makietę getta według jego stanu z 1942 r. Towarzyszą jej eksponaty oraz aplikacja multimedialna udostępniająca zachowane listy transportowe. W Tunelu Deportowanych umieszczono przedmioty z obozu w Chełmnie nad Nerem i wybrane listy transportowe w porządku chronologicznym. Na końcu znajduje się Kolumna Pamięci. Na jej wewnętrznych ścianach zapisano nazwy miejscowości, z których przywożono ludzi do łódzkiego getta. Muzealny oddział opiekuje się także Kuźnią Romów, jednym z zachowanych budynków dawnego obozu dla Romów utworzonego wewnątrz getta. [8]^[8][13]

Las Łagiewnicki, Arturówek i kapliczki

Las Łagiewnicki to pozostałość Puszczy Łódzkiej o powierzchni około 1200 ha, częściowo chroniona jako rezerwat. Tutaj wypływa Bzura. W dalszym biegu rzeka zasila zbiorniki Arturówka, wykorzystywane do rekreacji, między innymi z przystanią kajakową. Las wchodzi w skład Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich. Park obejmuje polodowcowe pagórki przecięte dolinami i wąwozami; występują w nim wielogatunkowe lasy i niewielkie rzeki. Prowadzą tędy szlaki piesze oraz rowerowe. Urozmaicone ukształtowanie terenu można poznać podczas wyjścia poza zwartą zabudowę łódzkiego śródmieścia. [9]

Do leśnych zabytków należą barokowe kapliczki z drewna: św. Rocha i św. Sebastiana oraz św. Antoniego. Tę ostatnią, stojącą przy ulicy Wycieczkowej, wskazuje się jako najstarszy zachowany budynek w granicach dzisiejszej Łodzi. W środku jest studzienka z wodą źródlaną, w tradycji uznawaną za cudowną. Na obrzeżu lasu znajduje się także barokowy kościół św. Antoniego. Odbywają się w nim koncerty organowe. Kapliczki i kościół są przystankami, które można połączyć w czasie leśnego spaceru z otoczeniem rekreacyjnych zbiorników Arturówka. [9]^[9]

Firmy: Łódź

W Krajowym Rejestrze Sądowym jest 19 216 podmiotów z adresem siedziby w miejscowości Łódź (województwo łódzkie). 28 października 2026.

Najczęstsze rodzaje działalności (PKD)

• 6820Z · ZASPOKOJENIE POTRZEB MIESZKALNYCH CZŁONKÓW I ICH RODZIN ORAZ POTRZEB WYNIKAJĄCYCH Z ZAMIESZKANIA W BUDYNKU — 773
• 4110Z · ZAWIERANIE UMÓW Z ARCHITEKTAMI, UMÓW O WYKONANIE PROJEKTÓW, UMÓW Z INNYMI WYKONAWCAMI, ORAZ INNYCH UMÓW ZWIĄZANYCH Z DZIAŁALNOŚCIĄ OKREŚLONĄ POWYŻEJ — 550
• 4120Z · ZASPOKAJANIE POTRZEB MIESZKANIOWYCH CZŁONKÓW I ICH RODZIN ORAZ POTRZEB GOSPODARCZYCH I KULTURALNYCH WYNIKAJĄCYCH Z ZAMIESZKIWANIA W SPÓŁDZIELCZYM OSIEDLU LUB BUDYNKU — 467
• 6810Z · ZASPOKOJENIE POTRZEB MIESZKANIOWYCH — 459
• 4791Z · ŚWIADCZENIE USŁUG DLA SEKTORA E-COMMERSE W SEKTORZE LOGISTYKI W RELACJI B2C I ŚWIADCZENIE USŁUG KOMPLEMENTARNYCH — 441
• 4941Z · WYNAJEM SAMOCHODÓW CIĘŻAROWYCH Z KIEROWCĄ — 418

Ostatnio zarejestrowane podmioty

• FIRE AND SOUL SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ · 0001275577 · wpis 27 października 2026
• GBTC SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ · 0001275568 · wpis 27 października 2026
• EXPRESS EXPORT SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ · 0001275561 · wpis 27 października 2026
• SELI STUDIO SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ · 0001275493 · wpis 27 października 2026
• ZGERSKA ZEBRA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ · 0001275466 · wpis 27 października 2026
• FORMAT A SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ · 0001275293 · wpis 27 października 2026
• SOFTDESK NUCLEAR TECHNOLOGIES SPV SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ · 0001275162 · wpis 27 października 2026
• APPROPOS SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ · 0001275021 · wpis 27 października 2026
• M14 HOMES SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ · 0001274416 · wpis 27 października 2026
• UPPER INVESTMENTS SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ · 0001275288 · wpis 26 października 2026

Wszystkie firmy z miejscowości ŁÓDŹ (19 220) →

W pobliżu: Łódź

• Starowa Góra6,7 km
• Konstantynów Łódzki9,7 km
• Rzgów9,8 km
• Rąbień11 km
• Bedoń Przykościelny11,3 km
• Wiśniowa Góra11,8 km
• Andrespol12,2 km
• Pabianice12,5 km

Odległości w linii prostej między środkami miejscowości.

Największe w województwie łódzkie

• Piotrków Trybunalski65 435
• Pabianice59 302
• Tomaszów Mazowiecki56 055
• Zgierz52 418
• Bełchatów50 961
• Skierniewice44 814
• Radomsko41 909
• Kutno39 973
• Sieradz37 764
• Zduńska Wola37 532
• Łowicz25 313
• Aleksandrów Łódzki21 929

Najczęstsze pytania: Łódź

Źródła

1. Ludność i dane o Łodzi · Urząd Statystyczny w Łodzi · sprawdzono 28 października 2026
2. Księży Młyn · Łódzka Organizacja Turystyczna · sprawdzono 28 października 2026
3. Ulica Piotrkowska · Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Łódzkiego · sprawdzono 28 października 2026
4. Biała Fabryka · Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi · sprawdzono 28 października 2026
5. Pałac Izraela Poznańskiego · Narodowy Instytut Dziedzictwa · sprawdzono 28 października 2026
6. Historia Łodzi i lokacja miasta · Urząd Miasta Łodzi · sprawdzono 28 października 2026
7. Historia EC1 · EC1 Łódź Miasto Kultury · sprawdzono 28 października 2026
8. Stacja Radegast · Łódzka Organizacja Turystyczna · sprawdzono 28 października 2026
9. Las Łagiewnicki i Park Krajobrazowy Wzniesień Łódzkich · Łódzka Organizacja Turystyczna · sprawdzono 28 października 2026
10. Muzeum Kinematografii · Łódzka Organizacja Turystyczna · sprawdzono 28 października 2026
11. Łódź miasto wielu wyznań · Archiwum Państwowe w Łodzi · sprawdzono 28 października 2026
12. Wystawa stała Łódź filmowa · Muzeum Kinematografii w Łodzi · sprawdzono 28 października 2026
13. Żydzi z getta Litzmannstadt w KL Auschwitz · Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau · sprawdzono 28 października 2026
14. Jednostki terytorialne: Łódź, gmina miejska · Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Lokalnych · sprawdzono 28 października 2026
15. Miasto na prawach powiatu: Łódź · Związek Powiatów Polskich · sprawdzono 28 października 2026

Dane miejscowości:

• GUS – rejestr TERYT
• Kody pocztowe (znajdzkod.pl)
• GUS – Główny Urząd Statystyczny
• Wikidata
• Wikipedia
• Firmy: Krajowy Rejestr Sądowy (KRS), Ministerstwo Sprawiedliwości.

Strona zaktualizowana 28 października 2026 · opis 28 października 2026. Niezależny serwis informacyjny. Nie jesteśmy organem administracji publicznej. W razie rozbieżności wiążące są dane z oficjalnego źródła.